Na jednym z kiosków przy ul. Warszawskiej w Łomiankach pojawił się napis uderzający w dobre imię wiceburmistrza Łomianek Marka Zielskiego. Wiceburmistrz zapowiedział, że podejmie kroki prawne w tej sprawie.
Przypadek ten skłania do przypomnienia regulacji dotyczących odpowiedzialności karnej za pomówienia wobec osób pełniących funkcje publiczne.

Konsekwencje prawne zniesławienia

Zgodnie z art. 212 Kodeksu karnego (zniesławienie), kto pomawia inną osobę, grupę osób, instytucję lub jednostkę organizacyjną o takie postępowanie lub właściwości, które mogą ją poniżyć w opinii publicznej albo narazić na utratę zaufania potrzebnego do pełnienia stanowiska, zawodu lub rodzaju działalności, podlega grzywnie albo karze ograniczenia wolności. Ściganie następuje z oskarżenia prywatnego, a sąd może także orzec nawiązkę na rzecz pokrzywdzonego lub wskazany cel społeczny.

Art.  212. KODEKS KARNY [Zniesławienie]

§  1.  Kto pomawia inną osobę, grupę osób, instytucję, osobę prawną lub jednostkę organizacyjną niemającą osobowości prawnej o takie postępowanie lub właściwości, które mogą poniżyć ją w opinii publicznej lub narazić na utratę zaufania potrzebnego dla danego stanowiska, zawodu lub rodzaju działalności, podlega grzywnie albo karze ograniczenia wolności.

§  2.  Jeżeli sprawca dopuszcza się czynu określonego w § 1 za pomocą środków masowego komunikowania,
podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do roku.

§  3.  W razie skazania za przestępstwo określone w § 1 lub 2 sąd może orzec nawiązkę na rzecz pokrzywdzonego, Polskiego Czerwonego Krzyża albo na inny cel społeczny wskazany przez pokrzywdzonego.

§  4.  Ściganie przestępstwa określonego w § 1 lub 2 odbywa się z oskarżenia prywatnego.

Wiceburmistrz Łomianek jest funkcjonariuszem publicznym

Pojęcie funkcjonariusza publicznego zostało zdefiniowane w art. 115 §13 Kodeksu karnego. Przepis stanowi, że funkcjonariuszem publicznym jest m.in. osoba będąca pracownikiem administracji rządowej lub samorządowej (z wyjątkiem osób pełniących wyłącznie czynności usługowe), a także osoba uprawniona do wydawania decyzji administracyjnych.

Wiceburmistrz, jako zastępca burmistrza kierujący pracą urzędu i podejmujący decyzje administracyjne, mieści się w tej definicji, co oznacza, że korzysta ze szczególnej ochrony prawnej przewidzianej dla funkcjonariuszy publicznych.

art. 115 §13 – KODEKS KARNY
Funkcjonariuszem publicznym jest:
1) Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej;
2) poseł, senator, radny;
2a) poseł do Parlamentu Europejskiego;
3) sędzia, ławnik, prokurator, funkcjonariusz finansowego organu postępowania przygotowawczego lub organu nadrzędnego nad finansowym organem postępowania przygotowawczego, notariusz, komornik, kurator sądowy, syndyk, nadzorca sądowy i zarządca, osoba orzekająca w organach dyscyplinarnych działających na podstawie ustawy;
4) osoba będąca pracownikiem administracji rządowej, innego organu państwowego lub samorządu terytorialnego, chyba że pełni wyłącznie czynności usługowe, a także inna osoba w zakresie, w którym uprawniona jest do wydawania decyzji administracyjnych;
5) osoba będąca pracownikiem organu kontroli państwowej lub organu kontroli samorządu terytorialnego, chyba że pełni wyłącznie czynności usługowe;
6) osoba zajmująca kierownicze stanowisko w innej instytucji państwowej;
7) funkcjonariusz organu powołanego do ochrony bezpieczeństwa publicznego albo funkcjonariusz Służby Więziennej;
8) osoba pełniąca czynną służbę wojskową, z wyjątkiem terytorialnej służby wojskowej pełnionej dyspozycyjnie;
9) pracownik międzynarodowego trybunału karnego, chyba że pełni wyłącznie czynności usługowe;
10) inspektor Inspekcji Wodnej.

„Szczególna ochrona” oznacza, że prawo przewiduje większą społeczną szkodliwość czynu wobec funkcjonariusza publicznego, możliwość zastosowania surowszych kar oraz że naruszenie jego dobrego imienia może być oceniane jako szczególnie istotne dla funkcjonowania organów państwowych i samorządowych.

Art.  226. – KODEKS KARNY [Znieważenie funkcjonariusza lub konstytucyjnego organu]
§  1.  Kto znieważa funkcjonariusza publicznego lub osobę do pomocy mu przybraną, podczas i w związku z pełnieniem obowiązków służbowych, podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do roku.

Odpowiedzialność cywilna i ochrona dóbr osobistych

Oprócz drogi karnej, ochrona przysługuje także na gruncie prawa cywilnego. Zgodnie z art. 23 i 24 Kodeksu cywilnego, dobra osobiste — takie jak cześć, dobre imię czy godność — podlegają ochronie prawnej. Osoba, której dobro osobiste zostało naruszone, może domagać się zaniechania dalszych naruszeń, przeprosin, usunięcia skutków naruszenia, a także zadośćuczynienia lub odszkodowania.

Art.  23. – KODEKS CYWILNY [Dobra osobiste człowieka] 
Dobra osobiste człowieka, jak w szczególności zdrowie, wolność, cześć, swoboda sumienia, nazwisko lub pseudonim, wizerunek, tajemnica korespondencji, nietykalność mieszkania, twórczość naukowa, artystyczna, wynalazcza i racjonalizatorska, pozostają pod ochroną prawa cywilnego niezależnie od ochrony przewidzianej w innych przepisach.

Art.  24. – KODEKS CYWILNY [Ochrona dóbr osobistych]
§  1.  Ten, czyje dobro osobiste zostaje zagrożone cudzym działaniem, może żądać zaniechania tego działania, chyba że nie jest ono bezprawne. W razie dokonanego naruszenia może on także żądać, ażeby osoba, która dopuściła się naruszenia, dopełniła czynności potrzebnych do usunięcia jego skutków, w szczególności ażeby złożyła oświadczenie odpowiedniej treści i w odpowiedniej formie. Na zasadach przewidzianych w kodeksie może on również żądać zadośćuczynienia pieniężnego albo zapłaty odpowiedniej sumy pieniężnej na wskazany cel społeczny.
§  2.  Jeżeli wskutek naruszenia dobra osobistego została wyrządzona szkoda majątkowa, poszkodowany może żądać jej naprawienia na zasadach ogólnych.
§  3.  Przepisy powyższe nie uchybiają uprawnieniom przewidzianym w innych przepisach, w szczególności w prawie autorskim oraz w prawie wynalazczym.

Marek Zielski podejmie odpowiednie kroki prawne

Napis, który był widoczny na kiosku przy ul. Warszawskiej w godzinach porannych, został usunięty. Wiceburmistrz Marek Zielski poinformował, że nie pozostawi sprawy bez reakcji i podejmie odpowiednie kroki prawne. 

mm./red.